Wykład Marka Krajewskiego
„Sztuka publiczna, czyli zrób miejsce dla innych”

 

Podczas wykładu próbowano znaleźć odpowiedź na pytanie, czym jest sztuka publiczna i w jaki sposób można ją zdefiniować. Spośród istniejących wielu sposobów rozumienia sztuki, Marek Krajewski skoncentrował się na najczęściej funkcjonujących definicjach oraz własnym rozumieniu sztuki publicznej, które również najbliżej oddaje intencje samych artystów.

Sztuka publiczna pojawiła się w latach 60-tych i co jest dla niej charakterystyczne, nie jest nowym rodzajem sztuki. Sztuką publiczną może być każdy rodzaj artystycznego dokonania, a tym, co ją charakteryzuje jest wyjątkowa relacja między sztuką a porządkiem społecznym, kontekst społeczny w obrębie, którego ona operuje. Aby zrozumieć, czym jest sztuka publiczna, należy zwrócić szczególną uwagę na słowo „publiczna”. Najczęstszą, lecz błędną definicją jest wskazanie, że sztuka publiczna pojawia się w miejscach publicznych, w przestrzeni miejskiej, jak również w przestrzeni wykreowanej medialnie, w przestrzeni internetowej, a więc w przestrzeni, która należy do wszystkich. Takie rozumienie sztuki prowadzi do stwierdzenia, że sztuka publiczna jest sztuką uniwersalną, istniejącą od zawsze (jest nią np. architektura). Ten rodzaj sztuki bezpieczniej będzie jednak nazywać sztuką w miejscach publicznych. Analizując dalej słowo „publiczna”, jako przeciwieństwo słowa „prywatne”, można uznać, że sztuka publiczna zajmuje się społecznymi, wspólnotowymi aspektami życia i jest społecznie zaangażowana.

 

Istnieje także inny sposób rozumienia sztuki publicznej, najbliższy autorowi, oparty na porównaniu, że to, co publiczne jest utożsamiane z tym, co demokratyczne. Sztuka publiczna jest więc sztuką, która próbuje budować, konstruować sferę publiczną, w której możemy rozmawiać o regułach, na których oparty jest porządek społeczny. Sferę publiczną, w której decydują wolni obywatele i sami dokonują wyboru, kto należy do danej wspólnoty w obrębie, której funkcjonują. Sztuka publiczna jest rodzajem sztuki, której podstawowym celem jest urealnienie porządku demokratycznego. Odbywa się to w podwójny sposób - poprzez robienie miejsca dla innych. Budowanie przestrzeni publicznej odbywa się poprzez uelastycznianie przestrzeni, które polega na wprowadzaniu do niej tematów i zagadnień całkowicie nieobecnych lub wykluczanych. W tym przypadku sztuka publiczna byłaby sztuką krytyczną, której głównym zadaniem jest wprowadzenie do publicznej debaty tematów, a także jednostek społecznych, które zostały z niej wykluczone w celu utrzymania pewnego porządku, czy ładu społecznego. Sztuka publiczna, to robienie miejsca dla innych w dosłownym rozumieniu tych słów. Jej celem zaś, w żadnym wypadku nie jest wpieranie jakiegoś ładu, bądź systemu.

 

Marek Krajewski - socjolog; adiunkt w Instytucie Socjologii UAM w Poznaniu i profesor Wyższej Szkoły Nauk Humanistycznych i Dziennikarstwa w Poznaniu. Autor książek: "Kultury kultury popularnej" (2003, 2006) oraz "POPamiętanie" (2006) oraz licznych artykułów poświęconych sztuce

publicznej, kulturze popularnej, mediom oraz społecznym aspektom dóbr materialnych; kurator projektu Zewnętrzna Galeria AMS (1997-2003), oraz Niewidzialne miasto (www.niewidzialnemiasto.pl)

 

Wykład odbył się w ramach Samsung Art Academy, 5 marca 2008 r. na ASP w Poznaniu.